Sensörler

Termistörler, sıcaklığa bağlı olarak, direncinin artması veya azalması özelliğine göre iki ana gruba ayrılırlar. Sıcaklığa bağlı olarak direnci azalanlar negatif ısı katsayılı (NTC), direnci artanlar ise pozitif ısı katsayılı (PTC) termistör olarak adlandırılır. NTC termistörler, manganez oksit, demir oksit gibi maddelere bir miktar titanyum veya nikel oksit, kobalt oksit gibi maddelere de lityum karıştırılmak suretiyle elde edilir.

PTC termistörler ise, baryum veya stronsiyum gibi maddelere uygun miktarda titanyum oksit karıştırılarak elde edilir. Isıtılan termistörün yarı iletken yapısındaki kovalent bağlı elektronar serbest kalır.

Metallerde serbest elektron sayısı artarsa iletkenlik özelliği yükselir, dolayısıyla termistör direnci azalmış olur. Direncin sıcaklıkla değişimi Şekil 1’de grafik olarak gösterilmiştir. Grafikte sıcaklık arttıkça direncin azaldığı gözlemlenmektedir.

Devremizde kullandığımız sensörlerin hepsi NTC dir. 10 tane NTC nin seri bağlanmasıyla elde edilmiş olan 100k lık sensör grubunun ısısının yükselmesiyle direnci düşer ve sistemin çalışması bu şekilde tetiklenmiş olur. Şekil 2 de NTC grubunun oluşum aşamasından bir fotoğraf görülebilir.

Universal Motorlar ve Çalışma Prensipleri

UNIVERSAL MOTORLAR

Yapısı: Üniversal motor doğru akım seri motoruna benzer. Statoru saç paketlerinden çıkıntılı kutuplu olarak yapılmış kutuplara kutup bobinleri yerleştirilmiştir. Rotor doğru akım makinesı endüvisi gibidir, saç parçalarından yapılmıştır .Rotor oluklarına yerleştirilen sargılar D.A endüvi sargılarının aynıdır.Yapısı nedeniyle hem D.A hem de A.A.da kullanılır. Her iki akımda da kullanıldığı için bu motorlara üniversal motor denilmektedir.

Çalışma Prensibi: Universal motora bir fazlı alternatif gerilim uyguladığımızda statordaki kutup bobinlerinden ve endüvi sargılarından alternatif akım geçer .Kutup bobinlerinden geçen akım manyetik alan meydana getirir. Endüvi sargılarından akım geçirilince bir MMK (Magneto Motor Kuvvet )oluşur ve iletken manyetik alanın dışına doğru itilir. Oluşan bu kuvvet endüvinin dönmesini sağlar.

Alternatif akımın pozitif peryodunda kutup bobinlerinden ve endüviden bir yönde akım geçer, negatif periyodda ise her ikisinden de tersi yönde bir akım geçer. Endüvide N kutbunun altındaki iletkenler bir yönde itilirken, S kutbunun altındaki iletkenlerde ters yönde itilirler.

Endüvinin iki tarafındaki bu kuvvet çiftinin meydana getirdiği döndürme momenti endüviyi döndürür. Alternatif akımın negatif yarım peryodunda ise kutuplardan geçen akımın yönü değiştiği için kutuplar değişir.

Aynı anda endüviden geçen akımın da yönü değiştiği için kutupların altındaki akım yönleri aynıdır. Manyetik alan tarafından endüvi iletkenlerinin itilme yönleri değişmediği için endüvi aynı yönde dönmeye devam eder. Endüvide meydana gelen döndürme momenti, endüviden geçen akıma ve kutupların manyetik akısına bağlıdır. Endüvi ve kutup sargıları seri bağlı olduğu için manyetik akının ve endüvi akımının artışı aynı anda olur. Bu yüzden üniversal motorların kalkınma ve döndürme momentleri yüksektir.